ئەساسنامە

ئەساسنامەو پلاتفورموو “هۆرام” یlogo Horam color filan

گەلوو کوردی جە ڕوەو ئەژماریۆ هەرپاسە جە ڕوەو پانتایی خاکیۆ یۆ جە گۆرەتەرین گەلەکاو دنیایا کە جە مافوو سەربەوێیی بێبەهرەن و دلێ چوار وەڵاتە دەسکردوو زلهێزەکا جەنگوو جەهانی یۆهەمی بەش کریان، ئانە بیەن بە هۆ یۆنەگێرتەی سیاسی ئا گەلیە و هەرپاسە خەباتێوی هامبەشی جە پەناو بەدەسئاردەی سەربەوێیی و سەروەری سیاسی وێش. تەمام سیار و ڕۆشنا کە ڕژیمە داگیرکەرەکێ کوردستانی ڕۆڵی سەرەکیشا بیەن جە سەرکوتکەردەی و زۆتکەردەی مافە ڕەواکا گەلوو کوردیەنە، بەڵام نەبیەی ستراتیژی و بەرنامەی و پالتفورمێوی سیاسی هامبەشی نەتەوەیی جەلاو ڕاوەبەری ڕێکوزیا کوردیەکاوە جە ڵێوۆ و چۆلایچۆ ویری تەسکی ناوچەگەرایی و زاڵبیەی پەیلوای دەسەڵاتوازانەی دلێشانه هۆکارێ چێردەسی گەلەکەیمانێ. بە بەرکۆتەی ویری نەتەوەی سیموکراتیکی کە جە لاو ڕابەروو گەلوو کوردی بەڕێز عەبدوڵا ئجالانیۆ ڕێزبەندی کریان هەلێوەی گۆرێ پێ کارکەردەی جە بواروو مافەکاو گەلوو کوردیۆ  ڕەخسیێنه.

نەتەوەی دیموکراتیک بە پێچەوانەو دۆڵەت- نەتەوەی کە هۆڵ مدۆ گردوو نرخە زوانی، فەرهەنگی و ئەتنیسیتەکاو نەتەوەی جە خزمەتوو ئەتنیسیتەی سەردەسیۆ تاونۆوە، هۆڵ مدۆ بە پارێزناو گردوو نرخەکا زوانی، فەرهەنگی و ئەتنیسیتەکا مەحاڵەکا ڕۆحوو نەتەوەیی گەلوو کوردی جەگردلێوۆ بەرزکەرۆوە. مەحاڵوو هۆرامانی پسۆ یۆ جە مەحاڵەکا کوردستانی دۆڵەمەندی گۆرەی زوانی، فەرهەنگی، کۆمەڵایەتی و سیاسیش هەن. بەداخۆ ئی بەشەو کوردستانی هەم جە لاو داگیرکەرا کوردستانیۆ و هەم جەلاو لایانە کوردیەکا خەتەو سیستموو دۆڵەت- نەتەوەی جە پانیشتوو کوردستانیەنە کۆتەن وەروو ئەوەتاونای. ویروو دۆڵەت- نەتەوەی نە تەنیا پێش مەپەرسۆوە بەڵکوو بە پێچيوانۆ گەرەکشا جە ڕاو ئاسمیلاسیۆنیۆ ( ئەوەتاونای) سووک و بێنرخ تەماشەش کریۆ و پێ سڕیەی دۆڵەمەندیەکا و خەزانەو گەلوو کوردی هەنگامە هۆرگێرۆ کە ئینە هیچ پەیوەندیش چەنی واتاو ئازادی نەتەوەیی بیەی نیا.

جەلاو چالاکا هۆرامانیۆ فرەجار هۆڵێ جۆراوجۆرێ دریێنێ و تا ڕادێو هەرمانێ وێشا کەردێنێ، بەڵام دماو ماوێوی بێکاریگەرێ بیێنێ و نەتاوانشا هەنگامێ فرەتەرێ بنیا، زیاتەر جە کاری کرداری وێشا بە کاری تئۆری و ڕەخنەگێرتەی سەرقاڵ کەردەن. زیاتەر کاری تاکەکەسی و پچڕپچر کریان تا کاری دەسەجەمعی. هەرپاسە کارکەردەی فرە تەسک گیریان دەس، ئەڵبەتە ئانە هیچ وەختێو بە ماناو وەرچەم نەگێرتەی دڵسۆزی و ڕەنج و مانیایی ئا چالاکا نیا، هەرپاسە بە ماناو کەمبایخدای هەرمانە وەڵینەکا نیا، بەپێچەوانۆ بە ماناو گێڵایا پێ ڕێوێ خاستەرێ تا ئا ڕەنج و زەحمەتا کە وەڵتەر دریێنێ و بەرهەموو وێشا بیەن بیاوا یاگێ وێشا. ئێمە ویروو نەتەوەی دیموکراتیکیما بە گونجیا زانا تا بە قووڵبیەی سەروو بابەتەکا پێسۆ دەسەڵات، ڕاوەبەری، سیاسەت و نەتەوۆ دیموکراتیکی، هەنگامە پێ خزمەتکەردەی نەتەوەکەیما هەنگامێ بنیێمێ.

– دەسەڵات :

دەسەواژەو دەسەڵاتی جە سەروو گردوو ئا دەسەواژاوە مێ کە گۆرەتەرین گێچەڵەشا پێ ئەنەیاوای جە ڕاسیەکا کۆمەڵگای وەشە کەردێنە. جە ویەردەی چن هەزارساڵەیەنە دەسەڵات وێش گردگیر کەردەن و شێوازی ڕەهاش بەخسان بە وێش و وێش مبارەک نیشانە دان و نماخۆ بە تەمامی ئەژناسە کریۆ. جە ڕاسیەنە دەسەڵات پتانسیێلوو بەردەی و پاوەنکەردەی هێزوو دەسەڵاتی ئابووریش جە کۆمەڵگایەنە هەن. وەختێو پتانسیێلوو دەسەڵاتی وێش ئاشکرا کەرۆ، بە شێوەو کەسانیوی جیاوازی جە کۆمەڵگانە و چوارچۆ داموودەزگاکانە وێش مرمانۆ کە وەرچەمتەرینسا دۆڵەتا. ئەگەر هێز یا نیروی تەنیا پێسۆ هێزی فیزیکی نەگێرمێ دەس، پتانسیێلوو هێزی هزری و فیکری چا چوارچۆنە ئەژناسە کەرمێ، گرنگی بواروو زانستی و ئیدۆلۆژی تایبەت پێ ڕاوەبەردەی دەسەڵاتی ئاشکرا بۆ. دەسەڵات هەمیشە بە چەواشەکاری ڕاسەیاک و بەپێچەوانە ئەژناسای کردەوە و دیاردەکا ملۆ ڕاوە و ئینەیچە بواروو فکری و ئیدۆلۆژی دەسەڵاتی گێرۆ وێش. یۆ جە گرنگتەرینوو ئا چەواشەکاریا تێکەڵکەردەی پەنەوازی وێڕاوەبەردەی سرووشتی کۆمەڵگایا چەنی دەسەڵاتی. پی هەرمانێ دەسەڵات پاسەسە کەردەن کە هەمیشە وێش پێسۆ پەنەوازی حاشاچەنەنەکریای نیشانه دۆ. وەختێو جیاوازی دەسەڵاتی چەنی وێڕاوەبەری سرووشتی کۆمەڵگای ئاشکرا بۆ، بەرگنۆ کە دەسەڵات پێسۆ لکێوێ و وەرهەمێوی سەروو لەشوو کۆمەڵگایۆ مژیوۆ.

دۆڵەت- نەتەوە پێسۆ  مۆدێڕنتەرین جۆروو دۆڵەتی، جە گرد سەردەمێوی فرەتەر دەسەڵاتی لاو وێشۆ پەنگە مدۆوە و کۆمەڵگای چەمنۆوە. گەلوو کوردی پێسۆ کۆمەڵگێوی کۆنی و دێرێنی کە فرە جە بنەما سرووشتیەکاش چەنە مەنێنێ بیەن بە ئامانجوو دۆڵەت- نەتەوەی داگیرکەری پی دلێنەبەردەی. چێنە جیایی بەینوو دۆڵەتی و دەسەڵاتی گرنگا. دۆڵەت ئەژناسنامەو دەسەڵاتیێوی چوارچۆدیاری کریای و نەهادینەکریایا. بەڵام مەرزەکێ دەسەڵاتی چانەیە وەرفراوانتەرێنێ. ئنسان تاوۆ گردوو بوارەکا حکمکەردەی و پاوەنوازی دلێ کۆمەڵگای پێسۆ دەسەڵاتی هەلاجی کەرۆ. دەسەڵات جە پەیوەندی چەنی نەتەوۆ سەردەسی و نەتەوۆ بندەسیەنە، بەینوو چینی سەری و چینوو واری، بەینوو ژەنێ و پیای و نەسڵی کۆنە و تازەی ملۆ ڕاوە. بە مانێوەتەر دەسەڵاتداری نەتەوەیی، چینایەتی، پیاسالاری و پیرسالاری گردشا نموونە دەسەڵاتداری دلێ کۆمەڵگایەنێ. یۆ جە ئەنەیاوا پێچەوانەکا دیاردەو دەسەڵاتی ئانەنە کە دەسەڵات ئاژەو حوکمرەوایی گردی بەیان کەرۆ و ئەگەر پاسە نەبۆ دەسەڵاتیچ ئاژەو کۆیلایەتیا. ئاجۆرە جە ئەنەیاوای پاسە کەردۆ کە بەیجۆری و گێڵای دماو دەسەڵاتیەرە جە دلێ کۆمەڵگایەنە زیاد کەرۆ. جە ئەساسەنە ئانە کە گرنگا ئانەنە کە ئاکەس و گرووپ و توێژەرێ کە بیێنێ کۆیلەو دەسەڵاتی مشۆ هەلوو بیەی بە ساحیب لێرە و بائیرادە بیەیشا پێ ڕەخسیۆ و جە چوارچۆ چێردەسی و ئۆبژەبیەیەنە بەربەیا نە ئانە کەچێردەسەکێ یاگێ سەردەسەکا گێراوە. جە کۆمەڵگێوەنە کە پەیجۆری و  پتانسیێلوو دەسەڵاتی فرە بۆ، مێدانوو ئازادی کەمتەرا.

ئەنەکۆشیای پێ دەسەڵاتی، دیکتاتۆر و دسپۆتە گولانەکا دلێ کۆمەڵگایەنە وەشێ کەرۆ. پێ ئەنەکۆشیای جە پەناو کۆمەڵگێوی ئازادیەنە، جگە جە ئەنەکۆشیای دژوو داگیرکەری و دەسەڵاتوو فاشیستوو دۆڵەت- نەتەوەو داگیرکەری، پەنەوازا میکانیزمێو ڕاگیری جە دسپۆتە گولانەکا کەرۆ. کۆمەڵگاکا وەرکۆتوو دلێڕاسەی بە هۆکاروو ئانەیە کە دەسەڵات لاشاوە مبارەک و موقەدەس کریان، تووشوو مەترسی گۆرەی بیەن، کۆمەڵگاو کوردیچ یۆ چا کۆمەڵگایانە. یۆ چا دیاردا کە گەلوو کوردی دەسشۆ ناڵنۆ، حیزبی سیاسیا کە بێسۆ پڕۆتۆتیپوو دۆڵەتی هۆرزونیشت کەرۆ و گرد سەرنجێوی سیاسی و ئەنەکۆشیایشا بۆنەو یاوای بە دەسەڵاتیا، ئانەیچە پێسۆ ئازادی گەلوو کوردی پێ خەڵکی ئەژناسە کەرا و سەپناشەرە. جە کۆمەڵگای ئازادەنە میکانیزمەکا ئەنەکۆشیای دژوو بوارە جیاجیاکا دەسەڵاتی پاسە کەرا بە حیزبی سیاسی کە پێسۆ بەشێو جە کۆمەڵگای پێ ژیوای و وەڵکۆتەی کۆمەڵگای ساحیبوو بەرنامەی بۆ، نەک بۆ بە هۆکاروو وەڵابیەی و جەنگوو دەسەڵاتی دلێ کۆمەڵگایەنە.  

– سیاسه ت :

واتیلێ سیاسەتی نیشانەدەرەو دیاردێوی کۆمەڵایەتیەنە کە پێسۆ واتیلێ دەسەڵاتی ئەنەیاوایش سەختا.

ئا واتیلێ کە جە واتیلێ یونانی “پۆلیتیکا”یەنە وێش وینۆوە، بە ماناو ڕاوەبەردەی شاریا. سیاسەت پێسۆ دیاردێوی کۆمەڵایەتی بە ماناو گەشەکەردەو کۆمەڵگای و وەڵکۆتۆ و بواروو باوەربەوێبیەی تاکەکا جە ڕاو ڕاوەبەردەی ئازادیەنە. هەرچن سیاسەت بواروو ڕاوەبەریچ گێرۆ وێش بەڵام تەنیا بەڕاوەبەریێوی دیاریکریایچ مەبۆ. سیاسەت مێدانوو ئازادی کۆمەڵگایا و چا مێدانەنە گەشەکەردەی جەڕاو ئیرادە خولقنای و ئەنەئاوردەیەنە پێک مێ. کریۆ سیاسەت و ئازادی پێسۆ یۆی لەیەک دریاوە. جە ڕاو سیاسەتیۆ کۆمەڵگا هەم جە ڕوەو هزریۆ هەم جە ڕوەو کرداریۆ ئەژناسنامەو ڕێکوزیای وێش دەستەبەر کەرۆ و گەشەش پەنە مدۆ و پارێزنۆش. سیاسەت وەختێو بۆ بە هێزوو وێڕاوەبەردەی پێسۆ سیاسەتوو دیموکراتیکی و سرووشتی ئەژناسە کریۆ، بەڵام وەختێو سیاسەت دووچاروو ڕاوەبەری دەسەڵاتی بۆ ئا وەختە مشۆ پێسۆ جەبەینەنەلوای و لادای جە مانا هەرەقەتینەکێ وێش ئەژناسە کریۆ. مێدانوو دەسەڵاتی جە ڕاسیەنە مێدانوو نکۆڵی کەردەی جە سیاسەتیا. بەپاو ئا ئەژناسەکەردەیە، دەسەڵاتداری دۆڵەتی نەک پێسۆ سیاسەتی بەڵکوو پێسۆ دەسەڵاتی کە جۆروو تایبەت بە وێش نیانەرە مژناسیۆ.  

ئینە بابەتێوا کە جە زانستوو کۆمەلئەژناسی لیبڕالیەنە لکێوە هزری و عەقڵانی وەشە کەرۆ بەتایبەت ئانە کە گردوو کردارەکا سیستمە دەسەڵاتدارەکا پێسۆ سیاسەتی ئەژناسە کریا بەڵام هۆڵداکاو کۆمەڵگای پێ سەرووپایۆمدرای بە سیاسەت مەنریۆرە و نکۆڵیشا چەنە کریۆ. ئەثیلوایە بەردەوام وەڵا کریۆوە کە مەرکەزی یا دلینەکێ دەسەڵاتی، سیاسەتی بەراڕاوە هەرپۆچیچ کۆمەڵگا تواناو وێڕاوەبەردەیش نیا. جیاکەردەیۆ سیاسەتی جە کۆمەڵگانە و جیایش ئەرەمەرزناو ناوەندەکا دەسەڵاتی، گورزی گۆرەن کە جە کۆمەڵگای دریان. گۆرەتەرین خزمەت کە بە کۆمەڵگێوی کە سیاسەتش چەنە گیریابۆ یاتووشوو پاکتاوکەردەی و داگیرکەری بیەبۆ یا دلێنە جە لاو لایان و چینێویۆ تووشوو وشاری و چۆسنای بیەبۆ، بەرزکەردەیسا پێ ئاستوو کۆمەڵگێوی سیاسی. چا ڕێوە گردوو ناوەندە سرووشتیەکا کۆمەڵگای زیندێ مەناوە و دیموکراسیێوی بەردەوام و بنەڕەتی وەش بۆ.

ئەڵبەتە وەختێو باس جە سیاسەتی کەرمێ، متاومێ واتیلێ ئەخلاقی سیاسی وزمێ لاوە. ئەخلاقی سیاسی جە ئەژناسەکەردەی هەرەقەتینەو وێشەنە. سیاسەتێوا پێسۆ نەریتێوی تاریخیش پەنە ئامان. ئەخلاق پارێزەروو سیاسی کۆمەڵگایا. کۆمەڵگێو کە جە بواروو ئەخلاقیۆ ناتەوان بیەبۆ پارێزەری سیاسی و هێزوو وێڕاوەبەری و ئەژناسەکەردەو ئەژناسنامەو وێش تا ڕادیوی فرە جەدەس مدۆ و مەتاوۆ پارێزەری جە وێش کەرۆ. ک٠ۆمەڵگێوی چامنه پێ هەرجۆرە دەسەڵاتداریێوی و ئەوەچۆسیێوی و ئەوەتاونای ئەژناسنامەی جە دلێنە و بەرۆ کریانۆ و دەسەڵاتدارەکێ بە ئەرەمەرزنای ناوەندەکا ڕاوەبەری و بەهرەگێرتەی جە دەسەڵاتی، سیاسەتوو وێڕاوەبەری کۆمەڵگای بێهێز کەرا و پی جۆرە هەرمانایچە بەردەوام بنەڕەتە ئەخلاقیەکا کۆمەڵگای تێک مدریا و تەسکێ کریاوە. کۆمەڵگێو کە سەروو بنەماو سیاسەت و ئاخلاقوو وێش ژیوۆ هیچ وەخت تەسلیموو دەسەڵاتی و ئەوەچۆسنای مەبۆ. بەپاو ئەژناسەو هەرەقەتینوو ئەخلاقی ئەگەر ئی دیاردەیە تەنیا بە ناوەندە دینیەکاوە سنووردار نەکەرمێ، متاومێ واچمێ کۆمەڵگێو پا ڕادە کە ئەخلاقی و سیاسیا پا ڕادەیچە ئازاد و یەکسان و دیموکراتی وازا.

کۆرەتەرین زەربێو کە داگیرکەرا ئۆ نەتەوۆ کوردیشا دان ئانەنە کە پێ ورناو سیاسەتی و ئەخلاقی جە کۆمەڵگاو ئێمەنە هەرمانێ فرێشا کەردێنێ و ئینەیچە بیەن بە هۆ بێهێز کەردەی پارێزناو سیاسی کۆمەڵگای ئێمە. هێزوو بەوێباوەربیەیشا جە کەسایەتی تاکوو کوردیەنە کز کەردەن و مێدانوو خولقنای و ئیرادەشا یەکجار وەرتەسک کەردەنۆ. جە کۆمەڵگاو ئێمەنە سیاسەت تەنیا جە جەنگوو بەینوو حیزبی کوردی و دۆڵەتی داگیرکەریەنە ئەژناسە کریان، ئەگەر داگیرکەرێ هۆڵوو دلێنەبەردەی ئاخلاق و سیاسەتیشا جە دلێ کۆمەڵگاو ئێمەنە دان، ناوەند و حیزبی کوردیچ سیاسەتش تەنیا دلێ وێشەنە سنووردار کەردەن و بە ئەژناسەکەردەی وێش پێسۆ ناوەندوو دەسەڵاتی دەرفەتوو ئەوەژیوای سیاسەتوو وێڕاوەبەری و ئەوەگێڵای کۆمەڵگای پێ حافیزەو سیاسی وێش نەدان. ئی بوارە سەروو گردوو کۆمەڵگاو کوردیۆ و بەتایبەت کۆمەڵگای کوردەکا بەروو وەڵاتیۆ کە فرێشا جە نەریتوو حیزبیەنە ئامێنێ کاریگەریش هەن و بیەن بە هۆکاروو گێچەڵێ و یۆنەگێرتەی. هۆڵدای پێ ڕاست و درووس ئەنەیاوای ڕاسی جە چەمکوو سیاسەتی و ئەوەگێڵای حافیزەی سیاسی و ناوەندەکا سیاسەتی پێ کۆمەڵگاو کوردەواری خاڵێوە گرنگە پێ بەرزبیەیۆ ئاستوو ئیرادەی، وێڕاوەبەری و بەرزبیەیۆ ئاستوو ئەژناسنامەیەنە.

– ڕاوەبەری

دەسەواژەو ڕاوەبەری پەنەوازا جە چەمکوو دەسەڵاتی جیا کریۆوە و پی جۆرە لەیەکدایش پێ کرۆ: هاموەخت جەنی وەشبیەی کۆمەڵگاو مرۆڤی راوەبەریچ وەش بیەن. ڕاوەبەری پێسۆ فەرهەنگی جە بەردەوام بیەی کۆمەڵگایەنە بیەن و گەشەش ئەسان. کۆمەڵگای سرووشتی یا ئا کۆمەڵگێ کە سەروو ڕەوتوو سرووشتی وێش بلۆ چەنی وەڵکۆتەی فەرهەنگی وێش،  ڕاوەبەری وێش وەش کەردەن و وستەنش وەڵێ. ڕاوەبەری جە سرووشتوو کۆمەڵگایەنە هەن. چەنی لەشێوی بێمەژگ جە سرووشتەنە نیا، کۆمەڵگێوی پێڕاوەبەریچ نیا. پێ ئەژناسەکەردەی هەرەقەتینوو ڕاوەبەردەی کۆمەڵگای پەنەوازا دوێ دەسەواژێ جە یۆتری جیێ کریاوە، دەسەواژەو یۆهەمی ڕاوەبەریا کە جۆهەروو کۆمەڵگایا. دەسەواژەو دوەمی ڕاوەبەری بێگانەی یانی ڕاوەبەریێو کە سەرۆ جە لایان دەسەڵاتیۆ سەپیابۆ.

وێڕێکوستەی، وێڕاوەبەری و چەمداری جە هێزەکا دلێ سرووشتوو کۆمەڵگای و چاچوارچۆنە پێکئاردەی توانا و بەردەوامبیەی کۆمەڵگای و وێژیونای و پارێزنای ئا کۆمەڵگایەن، بەڵام ڕاوەبەری ناسرووشتی و بێگانە ئا دیاردەنە کە پێسۆ دەسەڵاتی لەیەک دریۆوە و بەزۆرەملێ وێش کەرۆ بە دیاردێوی سرووشتی و بە تێکدای بواروو ویرکەردەیۆ و ئیرادەو کۆمەڵگای، پێسۆ کۆلۆن و داگیرکریایش پەنەکەرۆ و حوکمش سرۆ کەرۆ. چند ڕاوەبەری سەروو بنەڕەتوو سازمانگەری هێزەکا کۆمەڵگای و بەشداری گەلی و هەماهەنگی دلێشانه بۆ جە ئاکامەنە کۆمەڵگێوی ساحیب ئیرادە درووس بۆ ڕاوەبەری بێگانەی یانی دەسەڵات پتانسیێلەکا دلێ کۆمەڵگای کوشۆ و ڕا جە بەشداریشا گێرۆ و کۆمەڵگێەی بێهێز نەزان وەش کەرۆ. کۆمەڵگێو کە جە وێڕاوەبەردەی بێبەری کریابۆ، مەتاوۆ جە داگیرکەری و چێردەسی ڕزگارش بۆ. جە ئاکامەنە ئا کۆمەڵگا، کۆمەڵگێوی ئەوەتاویا و ئاسمیلەکریان.

بەشێوی گۆرە جە جەنگەکا تاریخی داواکاری کۆمەڵگای بیەن پێ بەردەوام بیەی جە وێڕاوەبەری وەراوەروو داگیرکەری دەسەڵاتی کە ڕاوەبەری ناسرووشتی و بێگانەن. زانستیتەرین، گۆرەتەرین و  خاستەرین ئەرک پێ کۆمەڵگای یاوایا بە ‌هێز و ئیرادەو ووێڕاوەبەردەی. ئا کۆمەڵگا کە چا ئەرکەنە سەرکۆتە نەبۆ هەم گەشەکەردەی زانستی و ئەخلاقیش مدرۆ هەمیچ ڕا جە ڕێکوستەی و نەهادینەبیەی بوارەکا سیاسەتی و ئابووریش چەنە گیریۆ. هەرکۆمەڵگێو پەنەوازا پێ وێڕاوەبەری بەردەوام خەباتەنە بۆ و جە وەراوەروو دەسەڵاتیەنە مدرامان کەرۆ. هەرپاسە ئەرکوو کۆمەڵگایا کە نازۆ هێزوو ڕاوەبەری پێسە دەسەڵاتیش پەنەبێ و هێزوو ڕاوەبەری جە دەسوو دەسەڵاتیەنە بەربارۆ. ئانەنە کە دەسەڵات دژوو کۆمەڵگایا و ڕاوەبەری هاز و هێزوو کۆمەڵگایا. هەرپۆچی کۆمەڵگێو کە گەرەکس بۆ بەردەوام بۆ پەنەوازا جە وەراوەروو داگیرکەری بێگانەیەنە و هەرپاسە وەش بیەی ناوەندەکا دەسەڵاتی جە دلێ کۆمەڵگایەنە کا هازی کۆمەڵگای دلێنە بەرۆ مدرامان کەرۆ. ئینە ڕاسی کۆمەڵگایا و بەتایبەت پێ نەتەوۆ کوردی ئەوەنجە پانەیە کەرۆ کە لێوۆ دەسوو داگیرکەری بێگانەی سەروو وێشۆ لابەرۆ و لێوی تەریچۆ بەهیچجۆرێو نەلۆ چێروو چەپۆکۆ هیچ ملهۆڕێوی دلێوێیی. مشۆم وێراوەبەری هەم کۆمەڵگای جە ڕاوەبەردەیەنە بەشدار کەرۆ هەمیج بۆ بە هۆکاروو گەشەکەردۆ دیموکراسی.

جە ڕاسیەنە ئینسان تاوۆ دیموکراسی پێسۆ وێڕاوەبەری سرووشتی کۆمەڵگای نامێ بەرۆ. گرد ئەژناسنامە جیاوازەکا دلێ کۆمەڵگای هاموەخت چەنی ئانەیە کە وێشا ىەراڕاوە جە ڕاوەبەری گردیچەنە بەشدارێ با. وێڕاوەبەری هەرپێسۆ داکۆکی کەردەی جە بیەی و ئەژناسنامەیا.

وێڕاوەبەری هەرپێسە داکۆکی کەردەی جە بیەی و ئەژناسنامەیا پۆچی ئا کۆمەڵگایا ئا گرووپە ئەتنیکیا کە بەروو وەڵاتوو وێشانە ژیوا، تاوا جە چوارچۆ وێڕاوەبەردەیەنە ئەژناسنامەو وێشا پارێزنا، پێ نموونەی کوردەکا خوراسان یا کوردەکای ئرووپای، هەرچند جە کوردستانەنە مەژیوا بەڵام پێسۆ کۆمەڵگای پێ پارێزناو بواروو ئەژناسنامەی، فەرهەنگی، سیاسی و ئەخلاقی وێشا تاوا ساحیبوو میکانیزمەکا وێڕاوەبەری با.

 

ــ نەتەوۆ دیمۆکراتیکی

تا ئیسە چەمکوو نەتەوەی بە دیاردەو دۆڵەت – نەتەوەیۆ لکە دریان، بە ماناو ئانەیە کە هەر گەلێو یا هەر کۆمەڵگێو کە ساحیبوو دۆڵەتێوی مودێرنی نەبۆ پێسە نەتەوەی مەژناسیۆ و جە ئاستوو دنیایەنە حەقش پەنە مەدریۆ کە پێسۆ نەتەوەی وێش برمانۆ. ئانەیچه دیاردێوی پارادۆکسا و پەڕ جە گێچەڵێن. وەختێوەنە وەڵکۆتە مەرزبەزێنەکێ دنیاو ئارۆی دیاردەو دۆڵەت – نەتەوەیشا بەردەن چێروو پەرسێ و گومانێوی گۆرەشا سەروو ئینەیۆ وەش کەردەن کە دۆڵەت –  نەتەوە نمایەندە و ڕاوەبەروو هەرەقەتینوو نەتەوەی بۆ، هەمان وەختیچەنە بیەو دەیان ملیۆن کوردی پێسۆ گۆرەتەرین بەڵگەو سازبیەی نەتەوەی بێ دۆڵەتیا کە گەشەکەردەو بیۆ نەتەوێوی بە بێ بیەو دۆڵەت – نەتەوەی نیشانه مدۆ. تا ئیسەیچ دۆڵەت – نەتەوە داگیرکەرەکا کوردستانی چیروو نامێ یەک دۆڵەت و یەکنەتەوە هۆڵوو ئەوەتاوناو دلێنەبەردەی ڕاسی نەتەوەو ءیمەشا دان.

پەرەپەنەداو فاشیزمی، جە لایەنوو داگیرکەراوە، دلێ کۆمەڵگاو نەتەوە سەردەسەکانە، یۆ جە بنەڕەتیتەرین وەرپەنگاوەکا چارەسەری نەتەوەکێمانێ.                                                

ئێمەی کورد نە تەنیا ڕووبەڕوو سیاسەتوو سیستماتیکو دژەکوردوو دۆڵەتوو داگیرکەرەکاو کوردستانیەنمێ، بەڵکوو ڕووبەڕوو فکری نیژادپەرەستانەو نەتەوە سەردەسەکایچەنمێ کە فرە بە ئاشکرایی دلێ سیاسەت، ئەدەبیات و بە تایبەت جە پەیوەندییە کۆمەڵایەتیەکانه بەرگنۆ. ئەگەرو وێناو ئا ڕاسیەیە کەرمێ ئا دۆڵەت – نەتەوەە داگیرکەرێ وەڵێ گردیەنە کۆماروو تورکیەی بە پەشتیوانی وەڵاتەکاو وەرنیشتیۆ مەرزیانەرە و تا ئارۆیچ پێ فرەو سیاسەت و کوشتارەکاش پاڵپەشتی ئا وەڵاتاشە ئینا پەشتیۆ. ئینە ئانەیە میاونۆ کە ئێمەی کورد جە گرد بوارێوەنە قوربانی دیاردەو دۆڵەت – نەتەوەیەنمێ. جە پەیوەندی چەنی پەرسەو کوردی و دۆڵەت- نەتەوەی ڕووبەڕوو چند پەرسا بیمێ. ئەگەر گەلێو تەنیا جە ڕاو دۆڵەت – نەتەوەیۆ وەش بۆ، بیەو نەتەوۆ کوردی بە چ مانێوەنە و کۆگۆ زانستە کۆمەلئاژناسیەکانە یاگێ گێرۆ؟ جە بواروو ئەنەکۆشیای ئازادیەنە ئایا پەنەوازا نەتەوەکەما پێ گوزارەکەردەی جە وێش و حەق و ئازادیەکا وێش چەمەڕاو بە دۆڵەت بیەی بۆ؟

ئینە ڕاسیێوا کە دۆڵەت – نەتەوەکا نەتەنیا نکۆڵیشا جە گەل و نەتەوە جیاوازەکا کەردەن، بەڵکوو ئەژناسنامە و ڕەنگوو پەیلوا جیاوازەکا دلێوێ نەتوەو سەردەسەکایچش ڕووبەڕوو دلێنەشیەی  کەردەنۆ. دۆڵەت – نەتەوە بە شوعارەو یەک وەڵات، یەک ئاڵا و یەک زوان و بە شێوازوو ڕاوەبەری ناوەندگەرایی، هەم بیەن بە هۆکاروو گێچەڵێ بەینوو گەلی و هەم مەوداش پێ دیموکراسی ناستێنۆ. ئێمەی کورد تاومێ ویر چانەیە کەرمێ کە سەرەڕاو مافوو سەربەوێییما و پەسەندنەکەردەی سەروەری و گۆرەیی هیچ ئەژناسنامێوی تەری سەروو وێمارە، چەنی نەتەوەکا تەری جە پەیوەندیێوی دیموکراتیکەنە ژیومێ و هەرپاسە بە وێناکەردەی ئا گرد ڕەنگ و جیاوازی زاراوەییو مەحاڵی کوردستانەنە ، دیموکراسیتەرین پەیلوا و جۆروو هۆرزونیشتی، سیاسەتوو ڕاوەبەریما بۆ.

ئەگەر ئەقڵیەتوو نەتەوەیی بینیان بە دۆڵەت- نەتەوەی، هەژموونیکی ویەکدەسە ساز  و یەکلنگا و ڕەهەندمەرکەزیا،. جە وەراوەرشۆ ئەقڵیەتوو نەتەوەو دیموکراتیکی گرد ڕەنگ و ئەژناسنامەکا دلێ کوردستانی پێسۆ دۆڵەمەندی وینۆ وپێ بەشداری کەردەیشا کۆشیۆ. جە ئاکاموو پەیلواو بە نەتەوە بیۆ دۆڵەت – نەتەوەی، دەسەڵات و پاوەنوازی سەمەر مێ و جە ئاکاموو پەیلوای نەتەوۆ دیموکراتیکی کۆمەڵگێوی بەهێز و دیموکراتیک بەرگنۆ.

جە ڕاسیەنە نەتەوۆ دیموکراتیکی سەمەرەو کۆمەڵگێوی سیاسی و ئەخلاقیا کە جە ڕاو وێراوەبەری و وەشکەردەی و پەرەپەنەدای ناوەندەکا وێش و هەرپاسە بە ئەوەکەردەی و دەرەتانی پێ سازداو، باوەڕبەوێ بیەی و ئیرادەگەرایی جە تاکیەنە تاوانش هەنگامەکا گەشەکەردەی و بە نەتەوە بیەی کۆمەڵگای جە ڕاو حافیزەی سیاسی وێش پیمانه و پرینسیپەکاش بە زیننەیی مازۆوە، وێش پارێزنۆ و ئەژناسنامەش بەردەواما.

نەتەوۆ دیموکراتیکی نەتەنیا هیچ داگیرکەر ی و داگیرکاریێو پەسەند مەکەرۆ  و سەربەوێیی بە مافوو وێش مزانۆ، نمازۆیچ ناوەندوو دەسەڵاتی جە دلێ کۆمەڵگایەنە پەرە پسانۆ  و وەرگیری جە گرد هەنگامێوێ گێرۆ کە هۆڵ دۆ دەرەتانوو سیاسەتی و وێڕاوەبەری جە کۆمەڵگای پسانۆ. ئەنەکۆشیای پێ ئەرەمەرزنای کۆمەڵگێوی ئەخلاقی و سیاسی جە ڕاو وێڕاوەبەری، بنەڕەتیتەرین هەنگامێ پێ یاوای بە نەتەوەی دیموکراتیکی بیەن. چی بارۆ کوردەکا بەروو وەڵاتیۆ بە هۆکارەە ئانەیە کە نیەنێ چێروو فشاروو  ڕاستەووێ داگیرکەرا وەڵاتیەنە، تاوا ڕۆڵی گۆرەشا جە پێک ئاردۆ نەتەوۆ دیموکراتیکی بۆ، کە پاسەنە کە نەتەوۆ دیموکراتیکی چارەسەیش پەنەن با هەنگامەش پێ بنیێمێ.

 

ــ چێش کەرمێ ؟

تا ئیسە جە مێدانوو چالاکی هۆرامیەنە چێس کریان و چ هەنگامێ نریێنێ؟ بەڕاسی چا بوارۆ چ هۆڵێ دریێنێ؟ دیارا وەڵێ ئیسەیچەنه چا بوارەنە هەنگامێ بەنرخێ نریێنێ و ئەنجوومەنێ جیاوازێ مەرزیێنێرە، بەڵام بەداخۆ بە بۆنۆ بڕێو هۆکاراوە بە ئەندازەو ئا وزەیە کە سەرف کریان دەسکۆت بە دەس نامان. یۆ چا هۆکارا ئانە بیەن کە ئەرکەکە کەم کریانۆ تەنیا پێ بواروو زوان و فەرهەنگی، ئانەیچە تەنیا ڕەهەندی دیفاعیش بیەن، جە حاڵێوەنە زیاتەر جە گرنگی پارێزناو زوانی و فەرهەنگی پەنەوازتەر ئانەنە لە ئا زوان و فەرهەنگە بە پەشتبەستەی بە ئەندیشە، ڕامان، ئەخلاق، فەلسەفە و سیاسەتی گەشەکەرۆ. ئا ئەنجومەنێ کە تا ئیسە بیێنێ بە تەمامەتی حیزبیێ بیێنێ یان چیروو ئا نامێنە کە پەویست بە هیچ جەرەیانێوی نیەنێ، فەلسەفێوی دیاریشا هۆرنەچنیەن پەی خەباتیشا جە حاڵێوەنە کە یۆ جە شەرتە ئەساسیەکا کاری هامبەشی ساقبیەیۆ ئەنداما سەروو هێڵێوێ فکری هامبەشیا و ئەگەر جە بواروو تاکتیکیچەنە سەلێقێ جیاجیێ با مشۆ جە بواروو ستراتیژیەرە هامویرێ با. خاڵێوە تەرە جە کەمووکوڕیەکا ئانەنە کە زیاتەر چانەیە هەنگامێ تئۆری و پراکتیکیێ پێ ئارۆی دیاریێ کریا، شانازی بە ویەردەی بە بنەما گیریان و زیاتەر چانەیە کە پتانسیێلی دلێوێیی زیندە کریۆوە و گنۆ حەرەکەت، ئەوەکڕووزیای و گلەیێ و گازەندە جە ئیلا و ئۆلایۆ ئەساس گیریان، هەرپاسە جیای ئانەیە تئۆری و پراکتیک هەماهەنگ کریۆ چەنی پرۆسۆدۆروو نەتەوەیی بیەی، نەتەوۆ دیموکراتیوو گەلوو کوردی بە بێوانایۆ بیرۆکۆ نەتەوە – دۆڵەتی کوردی ئەساسی گیریان.

هەرپۆچی ئەنجامی خاس دەس نەکۆتەن و جیای ئانەیە کە هالاجیێوی خاس سەروو فکروو تەکتیب کەردۆ دۆڵەت – نەتەوەی و گێڵاشۆنیەرێوی زەمانی پێ چارەسەری مەنتقی کریۆ، کاردانەوەی تەنگ، وێپەراوێزوستەی و وێەریای جە ڕەوتی سیاسی، کۆمەڵایەتی، فەرهەنگی و نەتەوەیی گەلوو کوردی ئامان ئاراوە. ئی خاڵێ و خاڵەکاتەری میاوناما ئی ئەنجامە کە بزانمێ پێویست پانەیە کەرۆ کە هەنگامێ سیاسی، فەرهەنگی، کۆمەڵایەتی، سەروو پارادایموو کۆمەڵگای دیموکراتیکی، ئکۆلۆژی و سەروو بنەماو ئازادی ڕەگەزی و سەروو پیوەرەکا کۆمەڵگای ئەخلاقی – سیاسی و نەتەوۆ دیموکراتیکی بنریا.

 

ــ شناسنامه و ئه رک و کاره کاو پڵاتفۆرمه که ی :

وەشکەردەی پلاتفورمێوی کۆمەڵایەتی، سیاسی و فەرهەنگی پێ کارکەردەی جە دلێ وەڵاتی و بەروو وەڵاتیا کە گردوو ئا کەسا کە چەنی پرنسیپەکا ئی هەرمانێ کۆکێنێ تاوا با بە ئاندامێ و ئی هەرمانێ و گرد ئەندامێو مافوو ڕەخنە و پێشنیاریش هەن پێ ئانەیە هێز و وزەو وێش کانالیزە کەرۆ و ۆڕشی کوردی کەرۆ. بیۆ کوردی جە بەروو وەڵاتیۆ مشۆم بۆ بە سەرمایێو پێ ئا خەباتیە کە ئارۆ جە کوردستانەنە ملۆ ڕاوە و گەلوو کوردی قۆربانیێوی فرەش پێ مدۆ. بە وەرچەمگێرتەی ئا ڕاسیەیە ئی پلاتفورمە هۆڵ مدۆ پێ یەکیەتی بەهێزی بەینوو کوردا بەروو وەڵاتی و دلێ وەڵاتی و بۆ بە پردۆ یۆبیەی و یۆگێرتەی کوردا. ئی پلاتفورمە هۆڵ مدۆ ئەژناسنامەو فەرهەنگی و زوانی کوردی بە تایبەت فەرهەنگوو کوردی – هۆرامی پارێزنۆ و وەڵێ جە بێگانەبیەی کوردی جە ئەژناسنامەو وێش گێرۆ. ئانەیچە بێگومان جە ڕاو پڕۆژە تایبەتەکاوەن کە جە کاناڵەو ئی پلاتفورمیۆ دەستەبەر کریۆ کە گردوو پڕۆژە کۆمەڵایەتی، فەرهەنگی، سیاسی وپەروەردەیی و … گێرۆوە.

خاڵێوە گرینگە کە چێنە هەنە ئانێنە کە پرینسیپەکا دیموکراسی نەگنا پەشتەو گۆشی، ئەژناسنامە، فەرهەنگ و زوانی کوردی وەراوەروو کەسانێ تەریۆ سەردەس نەوینریا، یانی ڕێزگێرتەی جە ئەژناسنامە، فەرهەنگ و زوانوو کەساتەری و هاموەخت هۆڵدای پی ثیوەرەژیوای سەرجەم فەرهەنگەکا بە مانێوێ تەرێ هۆڵدای پێ پارێزنای گردوو ئا ڕەنگا کۆمەڵگاو کوردی و مرۆڤایەتی، ئەژناسناو ئەژناسنامە و فەرهەنگ و زوانی کوردی بەتایبەت هۆرامی بە کۆمەڵگاو مرۆڤایەتی ئەرکێ سەرەکی پلاتفۆرمەکەیەنێ. نامێپلاتفورموو ( هۆرام) ی پێ جڤاتەکەی هۆرچنیا. هۆرام جە هۆرامانیۆ گیریان کە مەحاڵێوی کۆنوو کوردەواریا و فرەتەرین قسەکەرێ هۆرامێ چا مەحاڵەنە ژیوا و ئاسەواری بەهێزێ فەرهەنگی کۆمەڵگاو سرووشتیش چەنەنێ. ئەڵبەتە ئانە پامانێ نیا کە چالاکیێ پلاتفورمەکەی بەسیاوە بە جوگرافیێوی تەنگی و مشۆم ئارمانجش بەرینتەر جە مەرزی هەرێمی بۆ.  

ــ رۆڵوو کۆمەڵایەتی رێکوزیاکەی

ئامانجوو کۆمەڵایەتی ڕێکوزیاکەی ئانەنە کە خەڵکی جە دۆروو یۆتریەنە گلێرێ کەرۆوە. کاری بەهرەوەز و بە تایبەت هەستوو هامدەردی و هامکاری و نەتەوەیی دلێشانه بەهێز کەرۆ. جە بواری سیاسیەنە ئامانجش جە پێک ئاردەی کۆڕ و کۆمەڵی و یەکلک کەردەی هێز و تەوانایی فکری مرۆڤوو کوردی جە خەتەو یاوای بە ئامانجە سیاسیەکا گەلەکێمانە کە ئارۆ زەرووریا. ئەوەنجەو ئەرەمەرزنای پلاتفورموو دیموکراتیکوو هۆرامی بە فەلسەفەو نەتەوۆ دیموکراتیکی کە هەم دۆڵەمەندی فەرهەنگی و زوانی کوردی – هۆرامی پارێزناو پارێزنۆ هەم جە پرۆسۆدۆروو بەنەتەوەبیەی نەتەوۆ کوردیەنە بڕیۆرە جە گرد وەختێوی لازمتەرا. پلاتفورمەکە پیک ئامان جە سەروو بنەما دیموکراسیەکا، جە لێو تەرۆ تاوۆ بۆ بە فێرگێو پێ ئەزموونی و بارئاردەی دیموکراسیانۆ ئەندامەکا وێش و هەرپاسە بۆ بە هانێوی زێڕین پێ ئایەندۆ کوردستانی و مەحاڵوو هۆرامانی بە تایبەت کە ئەوەنجەش بە مرۆڤی دڵسۆز و کارئامایا، پۆچی مشیۆم چا بوارەنە کار کریۆ پێ گلێرۆکەردەی ئا کەسا. کار کەردەی سەروو چند خاڵا فرە گرینگ و هەست پەنەکریان کە وارتەرۆ ئیشارەسا پەنە کەرمێ، دیارا دەسنیسان کەردەی گردوو گیر و گرفتەکا کارێوی ئەستەم و سەختا و ئەوەنجەش بە شۆنەرەلوای و تەرخانکەردەی وەختیا، بەڵام هەست کریۆ ئا خاڵا واریە شیاوو مدرامانی و هۆرسەنگنای پی کارکەردەی با و تاومێ دەسەبەرشا کەرمێ.  

 

ــ خاڵەکێ

– وەشکەردەی پلاتفورمێوی پێ کۆکەردەی هێز و پتانسیێلی سیاسی، فەرهەنگی و کۆمەڵایەتی هۆرامیەکا

– کارکەردەی پێ ئەژناسنای کوردی خارج جە سیستموو دۆڵەت – نەتەوەی دەسەڵاتداری کۆردستانەنە

– هۆڵدای پێ کۆکەردەیۆ وزە و توانایی هۆرامیەکا جە دۆروو ئەژناسنامەی نەتەوەیەنە

– ئێستەیۆ بڕێو مکانیزما پێ چارەسەری کێشە کۆمەڵایەتیەکا

– پیک ئاردەی هەلوومەرجی پێ فێرکەردۆ زوانی کوردی – هۆرامی و پەرەپەنەدایش.

– ڕێکوزیاکە پەیماننامۆ ک.ج.ک و کۆداری پەسەند کەرۆ.

– ئی پلاتفورمە تاوۆ کارەکاش جە چن بەشێنە ڕێک وزۆ پێسۆ بەشی سیاسی، فەرهەنگی، کۆمەڵایەتی،ژەنی، جوان،  پەنەیاونای و ڕایاونای.

 

ــ کۆمسیۆنوو سیاسی

ئی کۆمیسیۆنە جوابدەروو پەرسە سیاسیەکا پلاتفورمەکەیا چ جە چالاکی ڕوانەشەنە چ جە جالاکی درێزخایانشەنە ڕوبەڕووسا بۆوە. کۆمسیۆنوو سیاسی هەرپاسە ئەرکوو متەیەرەی بەرنامە و چالاکی سیاسی و دیپلۆماسی پلاتفورمەکێش ئینا سەروو شانەیۆ و پەیوەندی سیاسیەکا پلاتفورمی هەم چەنی کۆڕ و کۆمەڵە کوردیەکا و هەم چەنی ڕێکوزیا سیاسی و مەدەنیەکاو غەیری کوردی بەرۆڕاوە. پێکئاردەی سمیناری سیاسی و بەرکەردەی بەیانیەی جە چوارچۆ هەڵوێستی سیاسی پلاتفورمەکەی ئەرکوو ئی کۆمیسیۆنەیەنە و مشیۆم جە وەراوەروو ڕەوشی سیاسی گەلوو کوردیۆ پلاتفورمەکە ساحیبوو هەڵوێستی بۆ . هەلاجی کەردەی و گێڵای و وەڵاکەردۆ زانیاری سیاسی ڕەهەندێتەر جە چالاکی کۆمسیۆنوو سیاسیا و نویستە هۆرگێڵنای بەرهەمی سیاسی بە هۆرامی ئەرکێوی تەرشا.

 

– کۆمسیۆنوو ژه نا

بە هۆ بڕێو تایبەتمەندیا و هەرپاسە لازمیا کە تەنیا ڕوەشا ئینا ژەناوە، ئەرکوو ئێستۆ مکانیزمێوی پێ گلێرۆکەردەی ژەنا هەم جە دۆروو بابەتی تایبەت بە ژەنا و هەمیچ پێسۆ نیمەو کۆمەڵگای بەشداری چالاک بیەیشا جە بوارەکا سیاسی، فەرهەنگی و کۆمەڵایەتیۆ ئینا سەروو شانیۆ. بە کورتی متاومێ ئەرکەکا ئی مومسیۆنەیە پی جۆرە تاریف کەرمێ : کۆکەردەیۆ و ڕێکوستەی ژەنا جە دۆروو گرفتەکاو تایبەت بە وێشا، هۆڵدای پێ پەرەدای فەرهەنگوو یەکسانی ژەن و پیای، پەنەیاونای جوانا بە پاو پرنسیپوو یەکسانی ژەن و پیای، یاردیدای ئا ژەنا کە دلێ خانەوادەیەنە ئازارە دریا و هاندای ژەنا پێ بەشداری جە چالاکی سیاسیەنە. هەرپاسە نویستەی و هۆرگێلنای بەرهەمێ جە بواروو زانستوو ژنۆلۆژی و پەیجۆری و نویستەی چا بارۆ بە هۆرامی ئەرکێوو تەروو ئی کومسیۆنیەنە.

 

ــ کۆمسیونوو کۆمەڵایەتی

ئەرکوو کۆمسیۆنوو کۆمەڵایەتی پەیجۆری زانستیانە جە بارەو ڕەوشوو کۆمەڵایەتی کوردا بە تایبەت مەحاڵوو هۆرامانیا و هەرێموو هۆرامی نشینەکانە. کۆمسیۆنوو کۆمەڵایەتی هەرپاسە ئەرکوو زانیاریدای بە تاکەکا کۆمەڵگای و متەیەرەو پرۆژۆ چارەسەری پێ گرفتە کۆمەڵایەتیەکاش ئینا سەروو شانەیۆ. شۆنەرەلوای و کارکەردەی سەروو ئا گرفتاوە کە کۆمەڵگانە ڕووبەڕوو خەڵکی باوە و هۆرگێڵناو بابەت و نویسەی جە بواروو کۆمەڵایەتیەنە نە هۆرامی ئەرکەکا تەریشەنێ.

 

ـ کۆمسیۆنوو پە نه یاونای :

ئەرکوو کۆمسیۆنوو پەنەیاونای شۆنەرەلوای جە بواروو لازمیەکا فکری و پەروەردەیی سەرجەم چینەکا کۆمەڵگاو کوردی و هەرپاسە متەیەرۆ پرۆژە و بە ئەنجام یاونایشانە. ئەژناساو ویەردە و جۆگرافیا، فەرهەنگ، کەلتوور، کۆمەڵگا و ئەژناسنامەو کوردی ئامانجوو پڕۆژەکا ئی کۆمسیۆنەیەنە. گردجۆرە کردەوەی پەروەردەیی و وەشکەردەی دیمۆمێنت و سمینارێ زانستیێ و هۆرگێڵنای و نویستەی بابەتا پەنەیاونای بە هۆرامی و هەرپاسە ئامادەکاری پی گەشەپەنەدا و پەنەیاونای پێ نویستەی و وانایۆ هۆرامی ئەرکەکاتەرێ ئی کۆمسیۆنیەنێ.

 

ــ کۆمسیۆنوو جوانا :

ئی کۆمسیۆنە ئەرکوو ڕێکوستەی و چالاک کەردەی جوانا جە بوارە جیاجیاکا پەیوەندیدار بە جوانا گێرۆ ئەستۆ وێش. هەرپاسە کارکەردەی پێ هامڕاکەردەی جە بواروو خەباتی نەتەوەیی و وەرگێرتەی جوانا بە گیروودەبیەی بە مادە هۆشبەرەکا و گرووپە مافیایەکا و نەکۆتەیشا دلێ تەڵۆ گرووپە تندڕەوەکا و ئا لایانا کە زەرەرشا پێ کۆمەڵگای جە قازانچیسا فرەتەرا جە ئەرکەکا ئی کۆمسیۆنەیەنێ

ــ کۆمسیۆنوو فەرهەنگی :

کۆمسیۆنی فەرهەنگی ئەرکش ئەژناسناو فەرهەنگی هەرەقەتینوو کوردی بە تایبەت هەرێموو هۆرامانیا. لکەدای جوانەکاما بە فەرهەنگوو گەلەکێما تا جە گەشەکەردۆ ئەژناسنامە و کەسایەتیشانە ڕٶڵی گۆرە وینۆ جە هەرمانەکا ئی کۆمسیۆنیەنە. هەرپۆچیچ کۆمسیۆنوو فەرهەنگی جە بوارە جیاجیاکاو فەرهەنگی و هونەری پێسە موزیک، فۆلکۆلۆر و هۆرپڕای و شانۆی و بوارەکاتەروو هۆنەری چالاکی پێش وزۆ و هۆڵوو بەشداری کەردەی جوانا مدۆ. پێجگە جە وەشکەردەی گرووپی پەروەردەیی، هونەری و فەرهەنگی، پێک ئاردۆ نیشانگای فەرهەنگی پی ئەژناسناو فەرهەنگوو گەلەکێما جە ئەرکەکا ئی کۆمسیۆنیەنە. کۆمسیۆنوو فەرهەنگی هەرپاسە ئێستەیۆ توانایی جوانەکا و یاونای جوانه هونەرمەندەکا بە ئاستوو پرۆفشناڵی و گەشەدای بە فەرهەنگ و هونەروو کوردی جە هەرمانەکاشەنێ.

 

– کۆمسیۆنوو رایاونای :

ئەرکوو کۆمسیۆنوو پەنەیاونای زانیاری ڕاس و دیموکراتیکیا جە ڕاو بەرنامەو تەلەفزیۆن، ڕادیۆ، پەلیانە و تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بە خەڵکی و زوانی سەرەکیش پێ یاونای ئا زانیاریا هۆرامیا.

 

– چوارچۆ پڵاتفۆرمه که ی :

پلاتفورموو هۆرامی سەرتەرین بەشوو ڕێکوستەکەیا پێ دیاریکەردۆ کونفرانسێ ساڵانێ. جە کۆنفرانسەکێنە سیستموو هامسەرۆکایەتی و بە ڕاوەبەریهەریکەم  ٧  کەسی جە لاو بەشداربیاوە هۆرچنیا کە مشۆم ژەنی و نوێنەروو جوانایچش چەنە بۆ. دماتەر ڕاوەبەری قسەکەروو وێش هۆرچنۆ. کۆمسیۆنەکێ جە ئەندامەکا پلاتفورمەکەی پێک مەیا و وەرپرسێ کومسیۆنەکا ئەندامێ ڕاوەبەریەنێ. ڕاوەبەری هەریکەم مانگێو جارێو گلێرۆ بۆوە و هەرمانەکا مانگی ویەردەی هۆرسەنگنۆ و پێ مانگی ئایەندەیچ پلانوو وێش منیۆرە. ڕاوەبەری مشۆم جە کۆنفرانسی ساڵانەنە ڕاپۆرتوو کاروو خەباتیش سەروو بنەماو ڕەخنە و ڕەخنەدایۆ دۆ بە کۆنفرانسی. ڕاوەبەری کۆن مشۆ دماو کۆنفرانسێ ساڵانێ گردوو وەرپرسیاریەتی و ئارشیو و ئەمانەتوو پلاتفورمەکەی ڕادەسوو ڕاوەبەری تازەی کەرۆ.      

ــ ئەندامیەتی :

– ئەندام مشۆم  پرنسیپە بنەڕەتیەکا پلاتفورمەکەی کە وەڵتەر ئیشارەشا پەنە کریا پەسەند کەرۆ

– بئەندام مافوو ڕەخنەگێرتەی و پەرس کەردەیش هەن و متاوۆ جە کۆمسیۆنەکانە یاگێ گێرۆ.

– ئەندام بە پەسەند کەردەی جە لاو  ڕاوەبەریۆ تاوۆ نوێنەرایەتی پلاتفورمەکەی جە گرد شار ، دەگا یان وەڵاتێوەنە  کەرۆ و ئەرکوو وەرپرسیاریەتی گێرۆ ئەستۆ.

– ئەندام گەر جەلایانوو کومیتۆ ئامادەکاروو کۆنفرانسی ساڵانەیۆ پەسەند کریۆ تاوۆ بۆ بە نامزەدوو  ڕاوەبەری.

– ئەندام مشۆ پارێزەروو نهێنیەکا پلاتفورموو هۆرامی بۆ.

– حەقوو ئەندامیەتی جە بەروو وەڵاتی ١٠٠ کرۆنێ سویدیا کە پێ چالاکی و کارووباروو پلاتفورمەکەی خەرج کریۆ. جە وەڵاتیچەنە بەپاو هەل و مەرجوو ئا یاگەیە کە ئەندام هەن دیاری کریۆ.